داغ بودن، ورم و درد زانو پس از تعویض مفصل همیشه به معنای عفونت نیست. اگر این علائم خفیف باشند و به تدریج کمتر شوند، به روند طبیعی بهبود مربوط اند. نگرانی از زمانی شروع می‌شود که درد یا ورم افزایش یابد، قرمزی اطراف زخم گسترش پیدا کند، از محل جراحی ترشح خارج شود یا زانویی که رو به بهبود بوده دوباره دردناک و سفت شود.
علائم عفونت بعد از تعویض مفصل زانو ممکن است بدون تب ظاهر شوند و حتی چند ماه یا چند سال پس از جراحی بروز کنند. در ادامه می خوانید کدام نشانه ها طبیعی‌اند، چه علائمی احتمال عفونت پروتز زانو را مطرح می‌کنند و چه زمانی باید همان روز با جراح تماس بگیرید.
علائم عفونت بعد از تعویض مفصل زانو چیست؟
مهم‌ترین علائم عفونت بعد از تعویض مفصل زانو شامل افزایش درد، ورم رو به بیشتر شدن، قرمزی و گرمی اطراف زانو، ترشح از زخم، خشکی یا کاهش تازه حرکت زانو و تب یا لرز است. البته عفونت پروتز زانو همیشه با تب همراه نیست؛ به‌خصوص اگر زانویی که در حال بهتر شدن بوده دوباره دردناک، متورم یا سفت شود، باید توسط جراح بررسی شود.
تفاوت علائم طبیعی بعد از عمل با عفونت پروتز زانو
| روند طبیعی | مشکوک به عفونت |
|---|---|
| روند علائم: درد، ورم و گرمی به‌تدریج کمتر می‌شوند. | روند علائم: علائم شدیدتر می‌شوند یا پس از بهبود دوباره برمی‌گردند. |
| درد زانو: بیشتر بعد از راه‌رفتن یا تمرین احساس می‌شود و با استراحت کاهش می‌یابد. | درد زانو: در حالت استراحت هم ادامه دارد یا روزبه‌روز بیشتر می‌شود. |
| محل جراحی: زخم خشک است و پانسمان دوباره با ترشح خیس نمی‌شود. | محل جراحی: ترشح تازه یا ادامه‌دار، بوی نامطبوع یا بازشدن زخم دیده می‌شود. |
| پوست اطراف زانو: گرمی یا قرمزی محدود است و گسترش پیدا نمی‌کند. | پوست اطراف زانو: قرمزی، گرمی یا تغییر رنگ پوست بیشتر و گسترده‌تر می‌شود. |
| حرکت زانو: خشکی و محدودیت حرکت به‌مرور بهتر می‌شود. | حرکت زانو: زانویی که رو به بهبود بوده ناگهان دردناک‌تر و خشک‌تر می‌شود. |
| حال عمومی: بیمار لرز یا بدحالی قابل‌توجهی ندارد. | حال عمومی: تب، لرز، ضعف یا بی‌حالی ایجاد می‌شود؛ البته نبود تب عفونت را رد نمی‌کند. |
بیشتر بخوانید: حمام کردن بعد از تعویض مفصل زانو
عفونت پروتز زانو چگونه درمان می‌شود؟
توضیح بده که درمان بر اساس سطحی یا عمقی بودن عفونت، زمان شروع آن و وضعیت پروتز فرق دارد؛ عفونت عمقی پروتز فقط با آنتی‌بیوتیک خوراکی حل نمی‌شود و ممکن است به شست‌وشوی جراحی یا جراحی بازنگری نیاز داشته باشد.
AAHKS نیز تأکید می‌کند بسیاری از عفونت‌های پروتز صرفاً با آنتی‌بیوتیک ساده قابل درمان نیستند.
عفونت مفصل مصنوعی زانو با چه نشانه‌هایی شروع می‌شود؟
مهم‌ترین علائم عفونت بعد از تعویض مفصل زانو شامل افزایش درد، تورم رو به افزایش، قرمزی منتشر، داغی غیرعادی، ترشح زخم و کاهش تازه دامنه حرکت است. درد ممکن است در استراحت نیز باقی بماند.
همه نشانه‌ها همیشه با هم ظاهر نمی‌شوند. عفونت عمیق گاهی فقط درد مداوم، خستگی یا خشکی جدید ایجاد می‌کند. آکادمی جراحان ارتوپدی آمریکا نیز متغیر بودن نشانه‌های عفونت مفصل مصنوعی را تأیید می‌کند.
آیا عفونت مفصل مصنوعی بدون تب ممکن است؟
بله؛ نداشتن تب، عفونت اطراف پروتز را رد نمی‌کند. عفونت دیررس ممکن است فقط با درد مبهم، تورم یا افت عملکرد ظاهر شود. بنابراین روند بدترشونده زانو از وجود یا نبود یک علامت منفرد مهم‌تر است.
در ارزیابی عفونت مفصل مصنوعی زانو، درد، ورم یا تب به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. آنچه برای جراح اهمیت بیشتری دارد، روند تغییر علائم است؛ به‌ویژه بازگشت درد یا خشکی پس از یک دوره بهبود و ایجاد ترشح از زخم. در چنین شرایطی، برای رد یا تأیید عفونت ممکن است علاوه بر معاینه، آزمایش‌های التهابی خون و نمونه‌گیری از مایع مفصل لازم باشد.
چگونه التهاب طبیعی را از عفونت پروتز زانو تشخیص دهیم؟
تفاوت اصلی در روند علائم است. التهاب طبیعی پس از راه‌رفتن یا تمرین بیشتر می‌شود، با استراحت کاهش می‌یابد و در مقایسه با هفته قبل رو به بهبود است و هم‌زمان زخم خشک تر و حرکت زانو آسان تر می‌شود.
به عفونت زمانی شک باید شک کرد که بهبود متوقف یا معکوس شود، درد در استراحت باقی بماند، ورم و گرمی افزایش یابد، قرمزی گسترش پیدا کند یا زانوی رو به بهبود دوباره دردناک و خشک شود.
تشخیص قطعی در خانه ممکن نیست و به بررسی جراح نیاز دارد
ترشح زخم بعد از تعویض مفصل چه زمانی خطرناک است؟
ترشحی که بیش از ۷۲ ساعت پس از جراحی ادامه پیدا کند و پانسمان را به‌طور واضح خیس کند، غیرطبیعی است و باید همان روز به جراح گزارش شود. بیشترشدن ترشح، بوی نامطبوع، حالت چرکی، بازشدن زخم یا همراهی آن با درد و قرمزی فزاینده، احتمال عفونت را بیشتر می‌کند؛ بااین‌حال رنگ ترشح به‌تنهایی تشخیص‌دهنده نیست.
عفونت بعد از تعویض مفصل زانو چه زمانی ظاهر می‌شود؟
عفونت پروتز زانو زمان مشخصی ندارد و ممکن است از روزهای نخست تا چند سال پس از جراحی ظاهر شود. عفونت زودرس برای یکسری از بیماران در چهار تا شش هفته اول رخ می‌دهد و بیشتر با ترشح یا تغییر ظاهر زخم، افزایش ناگهانی درد و ورم یا محدودشدن حرکت زانو همراه است.
عفونت دیررس ممکن است ماه ها یا سال ها بعد در زانویی آغاز شود که تا آن زمان عملکرد خوبی داشته است. البته درد بعد از تعویض مفصل زانو در دوره نقاهت همیشه نشانه عفونت نیست اما درد تازه یا دردی که پس از بهترشدن دوباره برمی‌گردد، به‌ویژه همراه با خشکی جدید، ورم بی‌دلیل یا افت عملکرد، باید توسط جراح بررسی شود.
آیا مفصل مصنوعی چند سال بعد هم عفونت می‌کند؟
بله. باکتری‌های ناشی از عفونت قسمت دیگری از بدن، مانند عفونت پوستی، ادراری یا آبسه دندان، می‌توانند از طریق خون به اطراف پروتز برسند. اگر پس از چند سال درد، ورم، گرمی یا کاهش حرکت تازه‌ای ایجاد شد، نباید آن را به فرسودگی نسبت داد؛ جراح باید عفونت، شل‌شدن پروتز و علت‌های دیگر را از یکدیگر تفکیک کند.
چه عواملی احتمال عفونت پروتز زانو را افزایش می‌دهند؟
احتمال عفونت بعد از تعویض مفصل زانو در همه افراد یکسان نیست. شرایطی که باعث کند شدن ترمیم زخم یا کاهش توان بدن در مقابله با میکروب‌ها می‌شوند، می‌توانند خطر عفونت پروتز زانو را بیشتر کنند. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
- قند خون بالا و دیابت کنترل‌نشده که می‌تواند ترمیم زخم را کندتر کند.
- چاقی و اضافه‌وزن که با افزایش فشار روی محل جراحی و مشکلات ترمیم زخم همراه است.
- مصرف سیگار و دخانیات که خون‌رسانی و اکسیژن‌رسانی به بافت جراحی‌شده را کاهش می‌دهد.
- ضعف سیستم ایمنی در اثر بعضی بیماری‌ها یا مصرف طولانی‌مدت کورتون و داروهای تضعیف‌کننده ایمنی.
- وجود عفونت فعال در بدن مانند عفونت پوستی، زخم عفونی یا سایر عفونت‌هایی که باید قبل از عمل به جراح اطلاع داده شوند.
وجود هرکدام از این عوامل به معنی عفونی شدن قطعی پروتز نیست، اما کنترل آن‌ها قبل از جراحی می‌تواند احتمال عفونت محل عمل و مشکلات ترمیم زخم را کاهش دهد.
عفونت مفصل مصنوعی زانو چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص با بررسی زمان شروع نشانه‌ها، معاینه زخم، دامنه حرکت و روند درد و تورم آغاز می‌شود. آزمایش‌هایی مانند CRP و ESR میزان التهاب را نشان می‌دهند؛ اما هیچ عددی به‌تنهایی عفونت را قطعی یا رد نمی‌کند.
در صورت شک، پزشک ممکن است از مایع مفصل برای شمارش سلولی و کشت میکروبی نمونه بگیرد. معاینه، آزمایش خون و نمونه مفصلی کنار هم تفسیر می‌شوند.
مصرف هر نوع آنتی بیوتیک پیش از نمونه‌گیری باید با پزشک هماهنگ شود.
با مشاهده کدام نشانه ها باید مراجعه اضطراری به جراح داشت؟
خروج چرک یا مایع از زخم، بازشدن محل جراحی، قرمزی در حال گسترش، افزایش درد یا ورم و تب یا لرز همراه با تغییرات زانو باید همان روز به جراح گزارش شود. در این شرایط منتظر نوبت بعدی نمانید و زخم را فشار ندهید.
اگر تعویض مفصل به‌دلیل آرتروز شدید همراه با پای پرانتزی انجام شده است، ناتوانی ناگهانی در راه‌رفتن یا تحمل وزن را نباید به مشکل قبلی پا نسبت داد. همراه‌شدن این وضعیت با گیجی، ضعف شدید یا بدترشدن حال عمومی، مراجعه فوری به اورژانس را ضروری می‌کند.
طبق راهنمای NHS، درد ضربان‌دار یا گرفتگی پا، تب یا احساس گرما، سرما و لرز، ترشح یا چرک زخم و همچنین قرمزی، حساسیت، ورم یا دردی که بهتر نمی‌شود یا رو به تشدید است باید فوری بررسی شود زیرا ممکن است نشانه عفونت یا لخته خون باشد. درد و ورم پا همراه با تنگی نفس یا درد قفسه سینه نیز یک وضعیت اورژانسی است.
اگر برای تعویض مفصل زانو به‌دنبال جراح باتجربه هستید، معیارهای انتخاب پزشک، تجربه تخصصی و نکات مهم قبل از تصمیم‌گیری را بررسی کنید.
بهترین جراح تعویض مفصل زانو در تهران کیست؟چگونه احتمال عفونت بعد از جراحی را کاهش دهیم؟
برای کاهش احتمال عفونت، زخم و پانسمان را طبق دستور جراح تمیز و خشک نگه دارید و پیش از تماس با آن، دست‌ها را بشویید. بدون اجازه پزشک روی زخم پماد یا محلول ضدعفونی‌کننده نزنید، داروها را طبق نسخه مصرف کنید و ترشح، قرمزی، تب یا درد روبه‌افزایش را سریع گزارش دهید.
بهتر است قبل از اینکه کار به جراحی برسد پیشگیری ها انجام شوند. کنترل قند خون، ترک دخانیات، تغذیه کافی و درمان عفونت های فعال اهمیت دارد.
آمادگی جسمی از سن شناسنامه ای مهم‌تر است و در راهنمای بهترین سن برای تعویض مفصل زانو بیشتر توضیح داده شده است. پس از جراحی نیز هر عفونت پوستی، ادراری یا دندانی را به پزشک اطلاع دهید.
جمع بندی
گرمی، درد یا ورم منفرد همیشه به معنای عفونت نیست! بدتر شدن، گسترش یا بازگشت نشانه‌ها پس از بهبود اهمیت بیشتری دارد. تشخیص زودهنگام می‌تواند انتخاب‌های درمانی را بیشتر و احتمال حفظ پروتز را افزایش دهد.
اگر علائم عفونت بعد از تعویض مفصل زانو را مشاهده کردید، زمان شروع و تغییر شدت آن‌ها را ثبت و با جراح مطرح کنید. تشخیص با مشاهده عکس یا نتیجه یک آزمایش امکان‌پذیر نیست و به معاینه کامل نیاز دارد.
سوالات متداول
بله؛ عفونت عمقی یا دیررس ممکن است فقط با درد تازه، خشکی مداوم، ورم یا کاهش عملکرد زانو ظاهر شود. نبود قرمزی و ترشح، عفونت را رد نمی‌کند
تب بالاتر از ۳۸ درجه، به‌خصوص همراه با لرز، ترشح زخم یا افزایش درد و ورم، نیازمند تماس فوری با جراح است. بااین‌حال، نداشتن تب به معنی نبود عفونت نیست.
خارش خفیفی که هم‌زمان با ترمیم زخم کمتر می‌شود معمولاً طبیعی است. سوزش یا خارش روبه‌افزایش همراه با قرمزی، گرمی، درد یا ترشح باید بررسی شود.
آزمایش‌های ESR و CRP می‌توانند احتمال التهاب یا عفونت را نشان دهند، اما به‌تنهایی تشخیص قطعی نمی‌دهند. در صورت مشکوک‌بودن نتایج، ممکن است نمونه‌گیری از مایع مفصل لازم باشد.
بله؛ باکتری‌های ناشی از آبسه دندان یا عفونت ادراری ممکن است از طریق خون به اطراف پروتز برسند. این عفونت‌ها باید زود درمان شوند و علائم جدید زانو به جراح اطلاع داده شود.
منابع
